Interview met Hiljàn Hoek
over hoe zij omgegaan is met haar eenzaamheid

Dijk van een Dorp is een organisatie die Spaarndammers met elkaar wil verbinden, zodat elke inwoner de mogelijkheid heeft om sociaal, actief, gezond, creatief en bewust mee te doen . Zo heeft Dijk van een Dorp onder andere de DijkExpress (een elektrische auto die Spaarndamse ouderen die minder mobiel zijn kan vervoeren) en de DijkTrapper (een duofiets) geïntroduceerd.

Wat Wil Jij?
Sinds eind 2024 is Dijk van een Dorp ook bezig met een nieuw initiatief, het project ‘Wat Wil Jij?’ Het kernidee van ‘Wat wil jij’ is dat getrainde dorpsbewoners – zogenaamde luisteraars – in gesprek gaan met mensen uit het dorp – de vertellers. Die gesprekken kunnen gaan over wat de ‘vertellers’ bezighoudt, waar ze graag eens een keer met iemand buiten hun eigen kring over willen praten (dat kan lief of leed, groot of klein zijn).

De gesprekken kunnen ook gaan over iets waar een verteller tegenaan loopt in zijn of haar leven en waar hij of zij graag wat aan zou willen veranderen, maar daar om de een of andere reden niet aan toekomt. Dat kan gaan over allerlei onderwerpen, zoals “ik zou best wel meer mensen willen leren kennen in het dorp, maar hoe pak ik dat aan”, “ík zou wel wat meer willen bewegen, maar kom daar niet aan toe”, “ik geef steeds weer geld uit aan dingen die ik eigenlijk niet nodig heb” of “ ik ben vaak zo moe en merk dat ik teveel dingen doe waar ik geen energie van krijg”.
Het idee is dat die gesprekken de verteller een steuntje in de rug geven, met als uitgangspunten: Wat wil jij zelf? Wat doet jou goed? En welke stappen – klein of groot – zou je kunnen zetten om die verandering in gang te zetten?

Belangrijk om hier te vermelden is dat er zorgvuldig met de vertelde verhalen wordt omgegaan: ze worden niet met anderen gedeeld en er wordt ook geen oordeel gegeven.

Positieve Gezondheid
Het gespreksmodel dat we hanteren gaat uit van het idee van ‘positieve gezondheid’. Daarmee wordt bedoeld dat gezondheid niet alleen afwezigheid van ziekte is. Er wordt veel breder gekeken naar wat belangrijk en betekenisvol is voor betrokkenen zelf. In het algemeen vinden mensen niet alleen lichamelijke gezondheid belangrijk, maar bijvoorbeeld ook zingeving, meedoen en kwaliteit van leven. Veerkracht van mensen om zich aan te passen aan wat zich in het leven voordoet – en die versterken – staat hierbij centraal. (https://www.iph.nl/kennisbank/wat-is-positieve-gezondheid/ )

Hoe pak ik mijn eenzaamheid aan?
Een ‘Wat wil Jij’ gesprek in de praktijk
Om een idee te geven hoe zo’n gesprek kan verlopen in de praktijk, heb ik een gesprek gehad met Hiljan Hoek. Hiljan had zelf al een aantal stappen gezet op weg naar verandering. In haar werk als sociaal makelaar bij MeerWaarde was ze het Spinnenwebmodel van Positieve Gezondheid tegengekomen. Het was confronterend om het resultaat te zien toen ze dit invulde. Ze scoorde heel laag bij ‘Meedoen’. Niet iets wat je verwacht bij een sociaal makelaar.

Toen ik Hiljan’s verhaal hoorde op een webinar heb ik haar gevraagd om een gesprek te hebben over hoe ze haar eigen eenzaamheid heeft aangepakt – welke stappen ze al heeft ondernomen – en met de vraag of een Wat Wil Jij gesprek haar mogelijk nog een extra steuntje in de rug zou kunnen geven om verdere stappen te zetten. Haar verhaal zou dan een mooi voorbeeld kunnen zijn van een Wat Wil Jij gesprek in de praktijk voor het Dorpsorgaan. Hiljan wilde hier graag aan meedoen. Ze is heel open over haar ‘gevecht tegen eenzaamheid’ en schrijft daar ook op haar facebook account openlijk over onder het motto “toedeloe met je taboe”. Graag wil Hiljan haar verhaal delen, onder vermelding van haar eigen naam.

Vertel eens wat over jezelf?
Onder het genot van een kopje thee in het Dorpscentrum vraag ik haar wat over zichzelf te vertellen. “Ik ben 54 jaar, ben een paar jaar gelden gescheiden en woon nu alleen met mijn zoon. Enne, ja ik ben eigenlijk gewoon een optimist. Dat is heel belangrijk voor hoe ik in het leven sta. Dat helpt me door een heleboel dingen heen. Ik houd me altijd voor ogen dat het fases zijn. Als het niet goed gaat is het een fase, Ik geloof dat het wel goed komt.” Ze vertelt dat die manier van tegen het leven aankijken al begon toen ze nog een kind was, toen ze een tijd lang gepest werd en buitengesloten. Ze vluchtte in die tijd in fantasieën en dromen. “Ik hield mezelf voor dat er altijd wel weer leuke dingen komen. Die tijd heeft me geholpen om met kleine dingen tevreden zijn. Dat ik niet zoveel nodig had. Ik hoefde niet alles te hebben. Was ook niet gauw jaloers.”

Besef van eenzaamheid
Pas veel later, toen ze sociaal makelaar werd en van alles leerde over eenzaamheid, begon ze dat ook in zichzelf te herkennen. “Ik leerde dat je ervan overtuigd kunt zijn dat je niet meer nodig hebt. Dat je jezelf voorhoudt dat je niet meer nodig hebt, dat het jouw eigen keuze is, dat je gewoon niet zoveel behoefte hebt aan mensen. Ik zei altijd dat ik een einzelgänger was. Maar door eenzaamheid verandert er iets in je hersenen. Je hersenen nemen je gewoon in de maling.” Pas na haar scheiding realiseerde ze zich dat ze weinig contacten meer had. “ Tijdens mijn relatie hadden we genoeg aan ons gezin. Natuurlijk gingen we soms naar familie of vrienden maar dat was niet vaak. We vermaakten ons samen. Na de scheiding viel dat weg. Toen ik daarna in een burnout terechtkwam, was er ook geen contact meer met collega’s. Toen voelde ik ‘nu ben ik dus echt alleen’Dat is confronterend hoor. . Er moest iets gebeuren. Vroeger had ik best wel leuke contacten. En dat vond ik heel fijn. Was ik heel vrij, en grappig. Dat was ik helemaal kwijt geraakt .”

Door het Spinnenwebmodel in te vullen voor zichzelf ontdekte ze wat er allemaal een rol speelt bij gezondheid. “Ik ben mijn hele leven al aan het jojo-en wat betreft mijn gewicht En ben ook niet zo sportief. Ik heb altijd gedacht dat als je gezond bezig wilt zijn, dan zijn dat de dingen waarmee je aan de slag moet. En dat lukte niet zo goed. Dus dat eenzaamheid op zichzelf al heel erg ongezond is besefte ik, ongeacht hoe je leeft of beweegt. met als gevolg heel veel stress wat nog extra ongezond is”

Stapje voor stapje uit de eenzaamheid geklommen
Door haar baan bij MeerWaarde – na een heel jaar thuis gezeten te hebben – kreeg ze collega’s waar ze echt contact mee had. Dat had ze heel lang niet gehad. In die beginperiode was het werk met collega’s de enige contacten die ze had. Vrienden had ze niet nauwelijks. Ze vertelt hoe ze stapje voor stapje probeerde meer contacten te krijgen: “Ik ben heel klein begonnen. Heb de tuindeur opengezet. Daar lopen altijd mensen langs en dan zie ik mijn buren tenminste. Daardoor kreeg ik contact met de buren. Dat was een eerste stapje.” Een tweede stapje was dat ze contact met oude vriendinnen herstelde. Ze stuurde bijvoorbeeld een kaartje naar een vriendin van de middelbare school; en daarna spraken ze af “en dat was meteen weer helemaal gezellig. Net als vroeger. Dus ik realiseerde me: dat kan gewoon allemaal!”

Als ik vraag of ze daar hulp bij heeft gehad, vertelt ze dat ze dit helemaal op eigen houtje heeft gedaan. En dat met name door het fijne contact dat ze met haar collega’s had, dit durfde te doen. “Ik vond het wel spannend. Ik was bang dat ik afgewezen zou worden. Maar dat gebeurde niet.”

Plannen voor de toekomst
Hiljan wil graag nog wat meer stapjes zetten: “Als ik nog wat verder ben, wil ik graag een leuke cursus volgen of bij een leuke club gaan of misschien dansen. Iets ondernemen met mensen die ik nog niet ken. Want dat vind ik nog wel spannend.”
Ze heeft echter goede hoop dat ze die volgende stap wel gaat zetten. Als ik haar vraag hoeveel kans ze zichzelf geeft dat ze die nieuwe activiteiten gaat ondernemen, zegt ze vol zelfvertrouwen: “Zeker wel 70 %. Ik denk dat ik dat echt wel ga doen.”
Ze wil ook nog andere stappen zetten: “Ergens hoop ik dat ik vriendschappen kan opbouwen met mensen dichterbij huis. Ik heb wel eens gedacht om te kijken wat bewoners in mijn wijk willen. Ik zou het leuk vinden als er iets ontstaat als een gezamenlijke tuin of plek waar je bij elkaar kunt komen. Of je bent met een groepje en je houdt de buurt een beetje netjes.”

Hiljan vertelt dat ze het ontzettend leuk zou vinden om het voortouw te nemen om iets dergelijks op te zetten in haar wijk, maar vindt dat nog wel heel spannend. “Ik zei al: ik ben niet snel jaloers, maar ik ben wel jaloers op mensen die dat soort dingen gewoon doen. Het voortouw nemen. Hupsakee! Aan de slag gaan. Of ik nou jaloers ben op die voortvarendheid, dat mensen zich zo vrij voelen om aan de slag te gaan, of daar waar ze op uitkomen, dat weet ik niet.”

Dan vraag ik haar: “Stel dat we dat als een doel van jou zien, dat je dat zou willen bereiken. Wat heb je nodig om daar te komen? Wat zou jou helpen om die eerste stap te zetten?”. Haar antwoord is: “Ik moet vooral durven. Ik zie mezelf wel langs de deuren gaan om de vraag te stellen: ‘Zou jij het leuk vinden om iets te doen in de buurt? Zou je daarvoor openstaan?’ En mezelf kennende, misschien nog een stap daarvoor zou zijn dat ik een paar opties op een rijtje zet zodat ik gericht vragen kan stellen: ‘Waar zitten anderen aan te denken?’ Maar ik ben ook wel van éen stap zetten. Als het dan te groot en spannend wordt, heb ik de neiging mij terug te trekken. Maar met zo’n inventarisatierondje geef ik mezelf wel de tijd.”
Ze heeft er alle vertrouwen in dat zo’n inventarisatierondje wel gaat lukken in de nabije toekomst. Of het echt iets zal opleveren qua nieuwe activiteiten in de wijk durft ze nog niet te zeggen. Mogelijk komt ze tijdens het rondje langs de deuren wel iemand tegen die dezelfde ambitie heeft, met wie ze het samen kan doen. Dat ze het niet alleen maar zelf hoeft te bedenken. Maar alleen al over dit soort plannen durven denken, is voor Hiljan een grote stap vooruit, waar ze heel blij van wordt.
Tot slot bedank ik Hiljan voor het gesprek. Ik hoop dat het de dorpsbewoners een indruk geeft hoe een dergelijk gesprek kan verlopen.

Trudie Gerrits
Vrijwilliger Wat Wil Jij?